Wikipedia, içeriğine katkıda bulunan 75 bin kişi tarafından 253 dilde yazılan 10 milyondan fazla farklı makalesiyle günümüzün en önemli bilgi platformlarından biri. Kurucusu Jimmy ‘Jimbo’ Wales’a başarısının arkasındaki nedeni sorduğumuzda tereddütsüz olarak “İnsanın içindeki iyiliğe inanç, şeffaflık ve açıklık” diyor.
Wikipedia, kâr amacı gütmeyen bir sivil toplum örgütü olan Wikipedia Vakfı tarafından yönetiliyor. Wikipedia’nın çıkış noktası, isteyen herkesin girip içerik ürettiği ve katkı sağladığı basit bir mark-up dili kullanan web sayfası anlamına gelen Wiki. Wiki’ler genellikle işbirliği ile web siteleri toplulukları tarafından oluşturuluyor. Wiki, Hawai dilinde hızlı anlamına geliyor. Daha önce wiki, “bildiğim, vardır” anlamına gelen “What I know is”in kısaltması olarak da lanse edilmişti.
Wiki olarak ortaya çıkan ilk oluşum Ward Cunningham tarafından 1994 yılında oluşturulan WikiWikiWeb sayfası. Cunningham bu ismi, Honolulu havaalanında kendisine hızlı hareket etmesi için söylenilen “wiki wiki” kelimelerinden almış. Wiki’lere her giren kişi bir veya birden fazla rol oynuyor, yani wiki’lerin kalbini topluluklar oluşturuyor. Bu sayfalara her giren yazar olabiliyor. Bazen var olan metinlere ek yapıyorlar bazen de yeni bölüm ve konular açıyorlar. Wikipedia örneğinde, pek çok insan editör olarak da yer alıyor. Okudukları sayfada yanlış gördükleri zaman düzeltiyorlar, eklemeler yapabiliyorlar. Yüzlerce insan da yaptıkları katkılardan dolayı imtiyazlı yönetici oluyor ve istedikleri makaleleri silebiliyorlar. Bazı IP adreslerini bloklayabiliyorlar. Yazarlar, editörler, kullanıcılar Wikipedia gibi açık bir platformda ortaya çıkan sorunları birlikte çalışarak çözüyorlar. Ortak çalışmalar sonucu ortaya gerçekten iyi çalışmalar ve derin makaleler çıkıyor.
253 dilde 10 milyondan fazla makale ve 1,74 milyar kelimenin yayında olduğu Wikipedia’nın Nisan 2008 itibarıyla yıllık ziyaretçi sayısı 683 milyon. Wikipedia, Türkçeye “Vikipedi” olarak çevrildi ve 108 bin madde içeriyor. İngilizcede 2,3 milyon, Almancada ise 736 bin madde yer alıyor.
Kurbağa Kermit bile var
Wikipedia’yı 2001 yılında Filozof Larry Sanger ile birlikte kuran finans mezunu Jimmy ‘Jimbo’ Wales, üzerindeki Wikipedia tişörtü, kahverengi kadife pantolonu ve sık giyilmekten aşınmış ceketiyle, dünyanın en geniş katılımlı bilgi paylaşım platformunun kurucusundan ziyade, herhangi bir bilgisayar ve internet meraklısına benziyor. Mütevazı ve oldukça samimi olan Wales, “Jimbo” takma adının doğup büyüdüğü Alabama’da çok yaygın bir takma isim olduğunu, bu adı, geldiği yeri, ailesini ve geçmişini hatırlattığı için hala kullandığını söylüyor.
Herkesin istediği konuda makale yazabildiği, makale değiştirebildiği ve bilgi paylaşabildiği bir platform olan Wikipedia’nın akademik olarak geçerliliği olan bir referans kaynağından ziyade araştırmaya başlamak için çok iyi bir başlangıç noktası olduğunu söyleyen Wales, Wikipedia’nın insanlara meraklı oldukları konularda ancak uzman veya kendileri kadar meraklı kişilerin bilebileceği detayları ve bakış açılarını sunduğu için önemli olduğunu söylüyor. Örnek olarak Yeşil Kurbağa Kermit hakkında yazılan onlarca makaleyi gösteren Wales, “Başka hiçbir kaynakta Kermit hakkında bu kadar detaylı bilgi bulmanız söz konusu olamaz” diyor. Dünya üzerindeki her insana kendi dillerinde, en üst kalitede bedava bir ansiklopedi yaratma ve dağıtma emeği olarak tanımladığı Wikipedia’nın insanın içindeki iyilik, şeffaflık, açıklık ve güven üstüne inşa edildiğini söylüyor.
İnternette uzlaşan hayatta da uzlaşır
Projeye ilk başladıklarında pek çok kişinin bu kadar açık bir platformun asla yürümeyeceğini çünkü insanların saçma sapan şeyler yazacağını, makaleleri küfürle dolduracağını, farklı fikirdeki kişileri manipülasyon için ellerinden geleni yapacağını söylediklerini belirtiyor. Wales ise bunları söyleyenlere hiç kulak asmamış. Şu ana kadarki deneyimler de Wales’in doğru yolda olduğunu gösteriyor. Genelin içinde Wikipedia’yı kötüye kullanmak isteyenler olsa da sayfaları sürekli okunan Wikipedia’da hatalı veya taraflı bir içeriğin düzeltilmesi sadece dakikalar alıyor.
Her dakika 50’den fazla sayfa düzeltiliyor. Bu düzeltmelere yazım hataları, hatalı ve yönlendirici bilgiler de dahil. Düzeltmeler yapıldığında ise çok tartışmalı konular da dahi, objektif ve sadece belgelenebilen bilgiler içeren bir içerik oluşuyor. Wikipedia fikrine gönül vermiş, bu fikrin işlemesini isteyen kişiler kendi aralarında tartışsalar da bir noktada uzlaşıyorlar. Amerikan İç Savaşı, Naziler, ırkçılık, Türkiye ve Ermenistan gibi tartışmalı ve çok fanatik taraftarları olan konularda dahi Wikipedia’nın gönüllü topluluğu üzerinde uzlaşma sağlanan objektif içeriklere ulaşmaya başarmış. İşte Wales’i de dünyadaki başka problemler hakkında ümitlendiren de bu olmuş. Wales’e göre internet ortamında bu kadar hassas konularda uzlaşabilen fanatik taraftarlar gerçek hayatta da uzlaşabilirler. Bunun için daha zamana ihtiyaç olduğunu söyleyen Wales, Wikipedia’nın fanatik taraflara en azından bambaşka bir yol ve bakış açısı sunduğunu, bunun da zaman içinde kabul göreceğini umduğunu söylüyor.
Bu bakış açısının insan doğası için doğru olan yol olduğunu söyleyen Wales, şirketlerin de yakın bir gelecekte açık platformlara geçeceğini, korkusuzca en önemli bilgilerini de paylaşıma açacağını ve insanların gelip yanlış yaptıkları şeyleri göstermesini isteyeceğini, bu platformlarda en büyük sorunlarına yenilikçi çözümler arayacaklarını söylüyor. Bunu anlattığı zaman insanların kendisine şüphe ile yaklaşıldığını söyleyen Wales, insanın özünde kendisine duyulan güveni hak etmek için elinden gelen, en iyi çabayı gösteren bir varlık olduğunu, bu yüzden fikir paylaşım platformlarının gelecekte giderek yaygınlaşacağını dile getiriyor. Wales, “Bir et lokantasında etrafımızda onlarca keskin bıçaklı insan oturuyor. Biz nasıl onlara bizi bıçaklamayacakları konusunda güveniyorsak, bilgilerini bize zarar verecek şekilde kullanmayacakları konusunda da güvenmeliyiz” diyor ve ekliyor: “Wiki’ler yakın bir gelecekte bilgi üretim, paylaşım ve açık inovasyonun en önemli kaynaklarından birisi olacak.”
http://www.bilgicagi.com